Leczenie stopy cukrzycowej

Cukrzyca
jest chorobą przewlekłą związaną z nieprawidłowym, podwyższonym poziomem cukru we krwi, nazywanym hiperglikemią. Utrzymująca się, przetrwała hiperglikemia prowadzi do rozwoju przewlekłych powikłań cukrzycy, czyli uszkodzenia narządów w organiźmie, a w szczególności oczu, włókien nerwowych obowodowych, nerek oraz serca i naczyń krwionośnych.
Zaburzenia funkcjonowania nerwów obwodowych, czyli polineuropatia obwodowa, wraz z upośledzonym ukrwieniem kończyny dolnej, spowodowanym głównie chorobą naczyń obwodowych w wyniku miażdżycy, której wystąpieniu sprzyja cukrzyca, mogą prowadzić do rozwoju zespołu stopy cukrzycowej, nazywanego czasem po prostu stopą cukrzycową. Stopa cukrzycowa to uszkodzenie wszystkich jej struktur, najczęsciej wspóistniejące z trudno gojącą się raną (owrzodzeniem), zakażeniem a nawet martwicą tkanek stopy. Szczególnym rodzajem stopy cukrzycowej jest stopa Charcota (neuroosteoartropatia Charcota), czyli obrzęk, zaczerwienienie, ocieplenie, a w dlaszym toku nieleczonej choroby, trwała deformacja stopy powstała w wyniku zniszczenia kości, stawów oraz pozostałych tkanek stopy.
Nieleczona stopa cukrzycowa  wiąże się niestety z dużym ryzykiem amputacji kończyny dolnej, dlatego kompleksowe leczenie należy rozpocząć jak najwcześniej. Zarówno zespół stopy cukrzycowej jak i  współistnienie innych przewlekłych i zaawansowanych  powikłań cukrzycy może znacząco pogarszać jakość życia, stąd zasadnicza rola profilaktyki. Stopie cukrzycowej oraz innym przewlekłym powikłaniom curzycy można jednak zapobiegać!
W ośrodku NOVA stosujemy zarówno tzw. standardowe jak i nowoczesne metody leczenia stopy cukrzycowej, których skuteczność jest poparta wynikami badań naukowych (Evidence Based Medicine - EBM, jest to tzw. medycyna oparta na faktach), w tym między innymi:
  • zaawansowane metody odciążenia stopy z użyciem łuski pełnokontaktowej (Total Contact Cast – TCC) oraz łuski częściowej (Scotch Cast - SC)
  • opatrunki podciśnieniowe (negative pressure wound therapy - NPWT, określane także jako 'vacum assisted clossure' - VAC)
  • larwoterapię (z użyciem czerwi Phenicia Sericata, zwaną także 'maggot' lub 'larval' theraphy)
Diagnostyka i leczenie
Pierwsza wizyta

Podczas pierwszej wizyty, jeżeli jest to konieczne, wykonywane jest badanie w kierunku polineuropatii obowodowej, kontrolowane jest ukrwienie stopy i współistnienie jej infekcji, co pozwala na zdiagnozowanie przyczyny wystąpienia owrzodzenia.  Oceniany jest również stan wyrównania metabolicznego cukrzycy i w razie konieczności modyfikowany model jej leczenia. Jeżeli nie ma przeciwskazań, to już w czasie pierwszej wizyty wykonywane jest wstępne opracowanie rany. U diabetyków bez owrzodzenia na stopie oceniane jest ryzyka jego wystąpienia. Przeprowadzane jest również szczegółowe szkolenie z zakresu pielęlegnacji rany lub/i profilaktyki jej powstania na stopie.


Dobór leczenia może zależeć także od współistnienia innych, niezwiązanych z cukrzycą chorób, stąd konieczna jest często indywidualizacja terapii. W zależności od wywiadu medycznego i wyników badań dodatkowych dobierane są poszczególne metody leczenia. Efektywny przebieg pierwszej wizyty zapewnia odpowiednie przygotowanie się do niej.
Co zabrać na pierwszą wizytę:
  • W miarę możliwości wyniki badań laboratoryjnych wykonane do 1 miesiąca przed wizytą: HbA1c%, kreatynina, GFR, INR, APTT, HBsAg, antyHCV.
  • Dzienniczek samokontroli poziomu cukru we krwi lub/i glukometr z zapisanymi wynikami pomiarów.
  • Karty informacyjne z pobytów w szpitalu.
  • RTG obu stóp (CD lub klisza, nie jest konieczny opis) wykonane do 14 dni przed wizytą.
  • Spis przyjmowanych leków.
  • 2 kule łokciowe (najlepiej model z oparciemo przedramię, dotyczy osób z raną lub stopą Charcota). Na czas leczenia zwykle stosowane jest pełne odciążenie stopy; w sytuacji braku możliwości sprawnego poruszania za pomocą kul łokciowych wskazane jest użycie wózka inwalidzkiego.
  • Na wizytę warto zgłosić się wraz z osobą towarzyszącą/opieką.
Opieka podiatryczna

Ośrodek NOVA zapewnia opiekę podiatryczną:
Opieka podiatryczna w ośrodku NOVA to profesjonalna opieka nad chorym z zespołem stopy cukrzycowej. Podiatra wykonuje m.in. badanie w kierunku polineuropatii obwodowej, sprawdza ukrwienie stopy,  co pozwala na zdiagnozowanie przyczyny wystąpienia rany oraz określenie ryzyka jej powstania (dotyczy chorych bez owrzodzenia), a nastepnie ustala i koordynuje  przebieg leczenia w porozumieniu z lekarzem prowadzacym oraz zespołem pielęgniarskim.
Opieka pielęgniarska

Ośrodek NOVA zapewnia opiekę pielęgniarską:
Opieka pielęgniarska w ośrodku NOVA stanowi nierozerwalny element kompleksowego leczenia oraz zapobiegania stopie cukrzycowej.
Doświadczony zespół pielęgniarski szkoli Pacjentów oraz Ich Bliskich w zakresie profilaktyki zespołu stopy cukrzycowej oraz wykonuje zabiegi pielęgnacyjne, m. in. usuwanie hiperkeratozy czy dobór specjalistycznych opatrunków. Zespół pielęgniarski przygotowuje  do właściwego postępowania z stopą w warunkach domowych.
Opieka podologiczna

Ośrodek  NOVA zapewnia opiekę podologiczną:
Prewencję pierwotną wtedy, gdy stopy są zagrożone powstaniem przewlekłego owrzodzenia, lecz do jego wytworzenia jeszcze nie doszło.
Prewencję wtórną, czyli usuwanie narastających tkanek hiperkeratotycznych tj. modzeli, odcisków.